مبارزه جاري

Umud Mehdianایران آدینین سورکلی اولاراق تئرؤرله آنیلماسینا باخمایاراق، ایراندا بو چاپ‌دا و بؤیوکلو‌ده تئرؤر اولایلاری دئوریمین ایلک ایللرین‌دن بو طرفه باش وئرممیش‌دیر. ایران دؤولتی اؤزونو بؤلگه‌نین گووه‌ن‌لی آداسی اعلان ائد‌رک، تئهران‌دا ساواشماماق اوچون سورییه، عراق و یمن`ده ساواشدیغینی ویا اؤزونو ساوونودوغو ایران خالقینا آنلتمیش‌دیر. بو تئز و آنلاتیم ایسه ایران توپلومون‌دا  بؤیوک اوران‌دا قبول ائدیلیرمیش‌دیر.

یانی ایران دؤولتی ایچ باریشی و گوونلیگینی یئریتدگی دیش سیاستلریله عینی لشدیریب و بونلارین بیربیرینی تاماملایان پولیتیکلارا اولدوغونو ساوونموش‌دور. مسئله‌یه بو جور باخیش و یاناشما طرزی اصلینده یانلیش ساییلماز چونکو اؤلکله رین اولوسلاراسی ایلیشکیلریله ایچ سیاستلرینی بیر-بیریندن باغیمسیز اله آلماق اولماز تئزینه دایانار. آما بو سیاستلرین سئچیمی،اؤلکه‌ده‌کی حاکیمیتلرین مشروعیت قایناقلارینا دا گؤندرمه یاپار.

بیر باشقا مسئله‌ده تئرؤرائد‌ن ایله تئرؤره اوغرویان آراسیندا کی چیخار ایلیشکی و ایکی طرفین قازانجلاری و ضررلریدیر. اونوتماماق گرکیر کی آرتیق تئرؤر سیاسی و ایستراتئژیک بیر آراج کیمی بیر چوخ اؤلکه طرفین‌دن قوللانیلماق‌دادیر. هر اؤلکه‌نین اؤزونه گؤره تئرؤر لیسته‌سی واردیر. بیرینه گؤره تئرؤریست اولان او بیرینه گؤره اؤزگورلوک ساواش‌چی‌سی ساییلابیلمک‌ده‌دیر. بو ساده‌جه دؤولتلر آراسیندا یوخ، بلکه خالقدان توتموش سیاسی و ائکونومیک مجاد‌لیه‌نین آکتؤرو اولان توپولومداکی اؤرگوتلو قوروبلار اوچون‌ده بئله‌دیر

 ایران`دا باش وئره‌ن سون تئرؤر اولایینی دا بو باغلام‌دا دگره‌له‌ن‌دیرمک اولار. بوگونکو ایران سیاسی آرئناسیندا دئوریم‌دن چیخان ایکی رسمی،یایقین و ائتکین سیاسی سؤیله‌م واردیر. بو سؤیله‌ملر اطرافیندا اؤرگوتله نمیش و دؤولت یؤنتمینده اورتاق اولان ایکی گوج مرکزی واردیر. بونلاردان بیری دئوریم و اونون دگرلرینه باغلی‌لیغی اؤنه سوره‌رک سیاسی گوجون بویوک اورانی و مقدارینی الینده توتان دینی لیدئر و اونون اطرافیندا توپلانمیش اولان سپاه و توپلومسال طبقلردیرلر. بو قانادا یئر آلانلار ایران ایسلام دئوریمین دگرلرینی تمثیل ائتیکلرینی ساووناراق بو دگره‌لره دایاناراق باغیم‌سیز،ائتکین،یاییلماجی و بؤلگه‌ده سوپئرگوج اولونا بیلجگینی اورتایا قویماقدادیرلار. عینی سؤیله‌م اؤلکه ایچینده کی گوجونو قوروماق اوچون بو دگرلری خالیقین بوتونونه  زور یولویلادا اولموشسادا منیم سته تیلمه‌سی گرکتیگینی دوشونمکته‌دیر. بو سؤیله‌م یورد ایچینده دینی لیدئر و سیپاهین بؤیوک بیر قانادییلا بیرلشه‌رک اؤز گوجونو حاکم گوج اولاراق اورتایا قویموشدور. بو سؤیله‌م دیش سیاستده ایسه یئنه‌ده دینی لیدئرین اؤنجولوگونده و سیپاهین اورگانیزاتؤرلوغونداکی  پارامیلیتار شیعه ساواشچیلار ویا تئرؤریسترلرجه بو سؤیله‌می یایماقدا و هر گئچه‌ن گون گئنیشله تمه کده دیر. بو سؤیله‌م بوگون اعتباریله اورتادوغو ژئوپولتیگینده بؤیوک و ایستراتئژیک قونوم قازانمیش دوروم‌دادیر.

ایران ایسلام جومهوریتین‌ده دؤولته اورتاق اولان ایکینجی قاناد ایسه رئفورمیستلردیلر. اونلار ایرانین یوموشاق گوجونو آرتیریب و دونیالا اویوملو بیر دیش پولیتیکا ایزله‌مک له  گوجونو آرتیرابیلجیینی دوشونمکده‌لر. بو او دئمک دئییل کی رئفورمیستلر شیعه‌لیک کارتینی اویناماقدان واز گئچمک ایستییرلر. رئفورمیست قانادینین تئورسینله رینده ن اولان اسکی کولتور باخانی مهاجران ینین دئدیگینه گؤره بو ایش- شیعلیگی قولاناراق یایلاما-  سسیز،باتی یلا  آنلاشاراق و داها یوموشاق یاپیلابیلیر. رئفورمیستلر ایچ سیاستده  یوموشاق و آددیم-آددیم سیاسی رئفورمالارا گئتمک یولویلا ایران خالقینین گؤزونده و دونیادا مشروعیتلرینی آرتیرماغی بیر حرکت طرزی کیمی قبول ائتمکده دیرلر.اونلارا گؤره ایرانین دونیایا آچیلماسی ائتکینلیلغینین آرتماسینا ند‌دن اولاجاقدیر. اما دونیایا آچیلماق اوچون ایرانین اولوسلاراسی بیر چوخ یاسایا او جمله‌دن اینسان حاقلاری یاسالارینا اویدوغونا دایر گؤرونتو وئرمه‌سیده گرکیر. رئفورمیستلر آچیقجا ایفاده ائتمه‌سه‌لرده دینی لیدئرلیک قورومونون گوجونو سینیرلان‌دیرماق ویا  اونو اله  گئچیرمکله ایراندا کی سیاسی  اقتدار تمامیله اله گئچیربیله‌جکلرینی و ایستدیکلری پولیتیکالاری اویقولویابیله‌جکلرینی دوشونمکددیرلر. اونلار بو ایشله اؤز اقتدار‌دالارینی قارانتی آلتینا آلماقلا یاناشی، ایران ایسلام جومهوریتینین سورکلیگینی ده ساغلامیش اولاجاقلارینی دوشونمک‌ده‌لر.

بو ایکی قانادین ایچ سیاستده کی دوروملارینا باخدیغیمیزدا رئفورمیستلر، رئفورم قارشیتلارینا گؤره داها چوخ خالق دستگینه صاحیبدیرلر. دیشاریدا ایسه  آورپا و آمریکا یلا  داها یاخین بیر دیالوگ ایچینده دیرلر. حتی بیر چوخ رئفورمیست  آورپا و آمریکادا  یئرله شن ایرانلا ایلگلی قوروم و قورولوشلاردا چالیشماقدادیرلار. رئفورمیستلر باتی طرفیندن مشروع و چالیشیلابیلیر پارتنر اولاراق گؤرولمکدیلر. اما بوردا ان اؤنملی فیگور  «ولایت فقیه»دیر. چونکو اونون اطرافیندا بیرلشمیش اولان سپاه و چئوره اؤلکه‌لرینده‌کی قولاری اولان پارامیلیتار شیعه گوجلری و شیعه‌لرین اقتداردا اولدوغو عراق کیمی اؤلکه‌لر  بو جناح ا  گوج قاتماقدادیرلار. بو گوج رئفورم قارشیتلارینا هم اورتادوغو بؤلگه‌سینده همده ایرانین ایچینده بؤیوک بیر گوج قایناغی سونماقدادیر. ایشین آنا نقطه سی کیمی گؤرونن خامنه گئچه‌ن گونکو دانیشیغیندا آمریکایلا ایش بیرلگینین بیر تسلیمیت اولدوغونو اورتایا قویاراق. بو تسلیم اولماغین   هزینه سینی دیرنمکدن داها یوکسک اولدوغونو وورقولویاراق، اؤز گؤروشونو و آنا چیزگینی بللی ائتمیشدیر. بو او دئمکدیر کی رئفورما قارشیتلاری، سئچیمدن ظفرله چیخان رئفورمیستلرین ایچرده‌کی گوج تزه‌لمه‌لرینی قیرماق زوروندادیرلار. رئفورم قارشیتلاری عینی حالدا رئفورمیستلرین اولوسلاراسینداکی گوج تزه‌لمه‌لرینی قیرمالیدیرلار. چونکو رئفورمیستلر الده ائتیکلری سئچیم سونوجلارینی قولاناراق  آمریکا و آورپا یلا مذاکیره لره  دوام ائتمگی و ایچریده ده کی  رئفورملارا اقتدارلارینی‌  ساغلارلاسا، بو رئفورم قارشیتلاری جئبهه‌سینین سیاسی آرئنادا  دیشلانماسینا و بویوک گوج ایترمه لرینه یوا آچا بیلر.

رئفورم قارشیتلاری بو تئرؤر حادثه سینی بهانه ائد‌رک اؤلکه‌نین ایچینده گووه‌نلیک پولیتیکلارییلا رئفورملاری انگه‌له‌مک و ایرانی دونیادا بیر تئرؤر قربانی اولموش اؤلکه کیمی  گؤسترمک ایستمکده دیرلر. بو اونلارا تئرؤرله موجادیله اوچون چئوره اؤلکره موداخیله ائتمک  مشروعیتی و اوراداکی شیعه قوروبلارینی اؤز ساوونما حاقی چرچوه‌سینده دستکله‌مک ایمکانینی دا وئریر دییه دوشونمکددیرلر. ایران کامو اویو‌ندا (افکار عمومی) وار اولان بیر باشقا یوروما گؤره ایسه بو تئرؤر اولایی توپلومدا قورخونو چوخالداراق، خالقی دینی لیدئر و اؤلکه‌نی قورویان عسگری گوج اولاراق سیپاهین چئورسینده بیرلشمه‌سینه سبب اولاجاقدیر. اونوتماماق لازیم کی بو یوروم سئچیملرده قورخو پولیتیکاسیلا ساندیقلارا گئتمه تئزینی خاطیرلاتماق‌دادیر. بیر باشقا مسئله ده  بو تئرؤر حادثه‌سی سونراسی میللی حیسلرین گوجله‌نمه‌سی اولموشدور. یوکسله ن میللی دویقویلا شیعه‌لیک عنصرونون بیرلشمه‌سی دؤولئتین رسمی پولیتیکاسینین دوغرولتوسون‌دا اولماسی دا دیقت چکیجی‌دیر. بو ایستر- ایستمز شیعه‌لیکله آریائی جیلیک سنتزینین خالق آراسیندا داهادا گوج قازانماسینا یول آچماسی ایمکانینی دا دوغورا بیلر.بو سنتز محورینده بیرلشمه سپاه و دین لیدئر اطراقیندا باش وئرمه سی، دولایلی اولاراق رئفورمیستلره بیرضربه دیر. چونکو رئفورمیستلرین  تک الینده کیمی گؤرونن آریایی و فارس میللیتچیلگینین رئفورما قارشیتلارینین دا  الینده  بیر آراجا  دونوشمه سینه یول آچا بیلیر.  بئله لیکله امنیتی ساغلایان ، میللیتچی اولان  و ایرانین نفودونون بولگه ده یایماق شعارلاری ، گووه نلیک پولیتکالاری و پترولده گله ن قایناقلاری رانت اولارق داغیتماقلا رئفورم قارشیتلاری  هم ایچریده هم دیشاریدا هئگومونییالارینی قورما یولوندا بویوک بیر آددیم آتابیلرلر.

خامنه ای نین  تسلیم اولماغین  مالیتی و هزینه سینین ، دیرنمکده ن داها یوکسک اولدوغونو وورغولاماسی. رئفورم قارشیتی گوجلرین اؤزلرینی بللی  هزینه لره وئرمییه  حاضیرلادیقلارینی گؤسترمکده‌دیر. بو هزینه لرین نه اولدوغو تام بللی اولماسادا.اؤلکه‌ده رئفورمچولارین ایماژ و اقتدارلارینا ضربه اولابیله‌جک عمل لر اولابیله جیی آچیقدیر. گؤرونه‌ن او کی رئفورمیستلرین یوموشاق، آشامالی و موذاکیره‌لرله تسلیم اولماغی اؤن گؤره‌ن سیاستلری بؤیوک بیر انگه‌له‌ قارشی-قارشییادیر.

ایران ایچ و دیش سیاستده چوخ قیزقین بیر چاتیشما دؤنه‌می ایچینده‌دیر. بو چاتیشمالار باسدیرلسالاردا رسمی سیاست ه  ائتکی پتانسیلرینی قوروماقدادیرلار. ایچ سیاست‌ده ایندیه دک موجادیله و گوجلری گوله شدیرمه داها چوخ سؤیله‌م اوزریندن گئدرکن. بو چاتیشمالارین دیشاریدا اولدوغو کیمی ایچریده ده داها  کسگینله شیب،قابا گوجه دوغرو گئده جگی  نگرانچلیغی واردیر.شددت و قابا گوجون ایچ سیاستده بیر آکتؤر و آراج حالینه گلمه‌سی ساده‌جه رئژیمین ایچینده اولان ایکی سیاسی و حاکیم  جناح و قانادان  باغیمسیز اولاراق، یورد دیشینداکی چاتیشملارین دا ایرانین ایچینه سیچراماسییلا اولابیله جی  نگرانچیلیغی، خالق آراسیندا قورخویا سبب اولماقدادیر.اؤنوموزده‌کی دؤنه‌مده ایران ایچ سیاستینده دینی لیدئر خامنه ی و  پریزدنت روحانی نین  آتاجاقلاری آددیملار دورومون بیراز داها نئت گؤرونمه‌سینه یاردیمیجی اولاجاقدیر. طبیعی کی ایران دیپلوماسی‌سینین  پئرفورمانسی و آمریکا یلا اولان ایلیشکیلری وضعیت و دورومون هانسی یؤنه گئدجگینیده چوخ ائتگیلی اولاجاقدیر.

سونوج اولاراق سئچیمین گرگین تارتیشمالاریندان سونرا باش وئره ن  بو تئرؤر حادثه‌سینین ایران ایچ سیاستینه ائتکیلرینی دیش سیاستینه اولان ائتکیلری قدر اؤنمسه‌مک گرکیر.

اومود مهدیان

لاهه

۸ ژوئن ۲۰۱۷