قادينلار زنان

حاضیرلایان: ائلشن بؤیوکوند

حاضیرلایانین نوتو : «آنا دیلیمیزده بیر مقاله شکلینده فئمنیزیم سؤزونو، گونئی آذربایجان آیدین­‌لاری ایچینده ایلک دفه اولاراق هانسی یازیچیمیز ایشله­‌دیب‌دیر؟» سوروسونا، تاپدیغیم جاواب، رحمتلیک پیشه­‌وری‌نین بو مقاله­‌سی­‌دیر. بو سوال اوزره باشقا جاواب‌لاری اولان یازیچی و تدقیقات­چی دوست‌لارین اورتایا قویاجاقلاری ماتئریال‌لاری گؤزله­‌ییریک.

 

یولداشلار! دونیا انقلابینین دهشتلی گورولتوسو بوتون اینسانلاری اویاتدی. بشریت بو غوغالردن موتاثیر اولدو. جهان لرزه دار اولان کیمی اینسانلارین فیکری ده تیتره دی .هئچ بیر کس قالمادی کی، بو عالم شومول موحاریبه نتیجه سینده اولکی فیکرینی دگیشمه­میش اولسون.

بیلیرسینیز یولداشلار! ایندی عالمده نه کیمی موباریزه لر اولوب، نه جور چارپیشمالار میدانا چیخمیشدیر.البته کی، بیلمه میش دگیلسیز،بیلیر،گؤرور،آنلاییرسیز،بلکه اؤزونوزه الوئریشلی بیر طرفین سعادتینی آرزولاییب، یئری گلدیکده معاوینتدن چکینمیه­جگینیزی نظرده دوتموشسینیز.

یولداشلار،اودلو فیرطینالار.دهشتلی یانقین لار دونیانین تمام مظلوملارینا حق آلماق فیکیرلری یاراتدی. محض او فیکیرلردن بیریسی،ان عومده­سی­ده ان مظلوم،ان حوقوقو تاپدانیلمیش یولداش خطاب ائتدیگیمیز سیزلرین،سیز قادینلارین آزادلیق فیکری دیر.

یولداشلار،آرتیق دونیادا دوغموش انقلاب افکارینا بو کیفایت ائدر­کی،کؤهنه عصرده بیر کیشی دیگرینی تحقیر ائتدیکده اونا ((آرواد)) خطاب ائدردی.لاکین ایندی زامان آرتیق حقیقتی میدانا چیخاریب،آروادلارین­دا کیشی لر کیمی اینسان اولوب، اونلارلا یولداش اولماغا موستعد اولدیقلارینی ثوبوت ائتدی. البته اینسان لارین بعضی­سی هر بیر شئیده اولدیغی کیمی بونادا راضی اولمایاجاقلاری معلومدور. بلکه، بیر چوخ موحافیظه­چی دئدیگیمیز کؤهنه­لر سیزین­ده، سیز قادینلارین­دا آزادلیق و تام معناسیله حوقوق انسانیه­یه مالیک اولمانیزا مانع اولماق ایسته­مه­میش دئگیلدیرلر. لاکین هر بیر اساسین سونونو گؤتورن اینقلاب­چی کومونیست­لر قادین حوقوقونون­ده ان یوکسک و عالی سببینی گؤتورموشدولر. یولداشلار! کومونیستلر قادینلارین، هوای نفسانبه­دن اؤترو،بیر آلت کیمی یوخسوللانماسینا خیتام وئریب اونلاری فلاکت و حوقوق­سوزلوق ایچه­ریسیندن گورولتولو بیر اینقلاب ایله چیخاریب، ارلری ایله برابر حوقوقا مالیک بیر یولداش حالینا سالیر کی، هئچ بیر ویجدانلی اینسان اوچون بو موقددس مسلکی تقدیر ائتمه­مک قایل دئگیلدیر.

قادین یولداشلار، وقتیله آوروپادان ایره­لی گله­رک شرقده (فه­منیزم1) مسلکی اوغروندا موباریزه گئدیردی. قادین مسئله­سی افکار عامه­نی ایشغال ائتمیشدی. ایندی ایسه، او مسئله­یه اهمییت وئرن،اصلا اولمادیغی حالدا یئنه­ده قیرمیزی روسیه اونو نظره آلیب، قادینلارین حوقوقونو اعاده اتمیشدیر. ایندی اورادا بیر ار هانسی بیر حوقوقا مالیک­دیر­سه، قادین­دا عینی حوقوقا مالیک­دیر. اونو­دا اونوتمامالیدیر­کی، هر بیر زاماندا یئنیلری تکفیر ائدن کؤهنه­لر ارلرین حالت روحیه(پسیخولوژیا)سینه ایستینادا قادین مسئله­سی­ایله اینقیلاب­چی کومونیست­لری­ده تکفیر ائدیرلر. گویا کومونیزم اساسیندا قادینلار ایشتیراکی­ده واردیر.

حالبو­کی،کومونیزم قادینلارا موسلمانلارین علی­العموم کؤهنه­لرین باخدیغی مملوک،داها دوغروسو آلیش-وئریش ائدیلن حیوانات نظری­ایله باخمیر. یوخاریدا سؤیله­دیک کی، کومونیزم قادینلاری دیریلدیر. اونلاری ارلرله یولداش ائدیب ناموسلارینین حفظینی ارلرینین ده­یه­نک وورولو یئرلرینه یوخ،یالنیز اؤزلرینه تاپشیریر. عجبا ! اینسانیتین آزادلیغی هر بیر اینسانین بیر اینسان کیمی یاشاماسینی ایسته­ین کومونیزم نئجه اولور کی، میلیونلارجا اینسانلاری حیوانات کیمی اورتالیغا قویماغا یول وئریر؟… بونو سؤیله­ین­لرین نظری معلومدور. اونلار کومونا اساسینین قارشیسینی آلماق اوچون داها بؤیوک غلط­لر ائده بیلرلر. فقط ((دگیرمان ایشله­دیگینی ایشلر،چاقچاق باشینی آغریدار))دئمیشدیلر.

ایندی،کومونیزم فیکری اؤز ووسعتلی یوروشونده داوام ائدیر.فیتنه­کارلارا ایسه یالنیز باش آغریسی قالیر.

یولداشلار! آرتیق وقتیرکی، ایسلام قادینلاری،تورک آنالاری­دا اؤز حوقوقلارینی دوشونوب، قادینلیغین، اینسانلیغین بو گون کی طلبینی ایسته­سین­لر. محض او طلب­ده سیاسی و ایقتیصادی (ساحه­لرده)،داها دوغروسو هر بیر حوقوقدا ارلری ایله برابر اولماقدان عیبارتدیر. بو دا آنجاق کومونیزم اوصول-ایداره سینده مومکون اولاجاقدیر.

هایدی یولداشلار! او اوصولون پایدار اولماسی اوغروندا چالیشیب اینقیلاب­چی ارلره یولداشلیق ائدین. قوی همیشه­لیک کؤهنه آجی حیات دگیشسین. کوکسونده ریاکارلیق،حیله،مکر عوضینده ،صداقت،ناموس،محبت، یولداشلیق مئیدانا چیخسین. داها بشرییتین بیر قیسمی دیگرینین حق­سیزجه­سینه حؤکمرانلیغی آلتیندا اینله­مه­سین.

یولداشلار ! بو گونلرده گنج ایشچیلر ایتیفاقی­نین قادینلار شؤعبه­سینه موسلومه قادین یولداشلاریمیزدان­دا عوضو یازیلمیشدیلار. بیز گنجلر ایسه باجیلاریمیزین بو کیمی ایقداماتینا مسرور اولمایا بیلمزدیک. اوندان اؤترو کی، بو وقته­دک قادینلار کیشی­لردن آیری اولاراق یاشامیشلار. ایندییه­دک حال حیاتیمیزدا ار اینقیلاب­چی­ایدیسه، قادین باشقا بیر فیکره خیدمت ائتمیشدیر. لاکین بوندان سونرا اینانیریق­کی بیزده دخی ایجتیماعی حیات دوزه­له­جک. بیز دخی ائویمیزده بئکار وقتلریمیزی قادین یولداش­لاریمیزایله برابر سیاسی صؤحبت­لر کئچیره­جه ییک.

محض ایتیفاقیمیزا یازیلمیش زحمتکش گنج باجیلاریمیزی کمال احترامیله آلقیشلاییب، اونلارین صمیمی یولداشلیقلارینا ایفتیخار ائدیریک.

                                                         م.ج. «یولداش» ژورنالی،11 مارت 1920 ، نؤمره 5

 ___________________________________

1-فئمیمنیزم فرانسا دیلیندن گؤتورولموش فه­مه کلمه­سی­نین آخیرینه ایزم علاوه ائدیله­رک قادین آزادلیغی جریانینا دئییلیر.

 قایناق: میر جعفر پیشه­وری(جوادزاده خلخالی) سئچیلمیش اثرلری. آذربایجان روزنامه­سینین نشریه­سی . 1344 هیجری شمسی- 1965  اثرلری توپلایان،ترتیب،ترجمه و رداکته ائدن هئیت: احمد امین­‌زاده، تقی موسوی، حسین جدی.

 

قایناق: آنلام.بیز