اخبار

daesبا وخیم تر شدن درگیری های نظامی در کشور عراق، اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده پلیس ایران از افزایش مراقبت های مرزی و اطلاعاتی نیروهای این کشور در مرز مشترک ایران و عراق خبر داده است.

این تدابیر در پی افزایش عملیات های مسلحانه شبه‌نظامیان اسلامگرای گروه "دولت اسلامی عراق و شام" موسوم به "داعش" و پیشروی نظامی آنها در بخش هایی از کشور عراق اتخاذ شده است.


فرمانده پلیس ایران گفته است در صورت تصمیم گیری شورای امنیت ایران، نیروهای نظامی این کشور اقدامات لازم را برای حفاظت از شهرهای مذهبی شیعه عراق و تامین امنیت در این شهرها انجام خواهند داد. نیروهای مرزبانی ایران که زیر مجموعه پلیس محسوب می شوند، با حمایت سپاه پاسداران ایران مسئولیت حفاظت از مرزهای ایران با سایر کشورها را بر عهده دارند.

پیش از این، احسن علوی، نماینده استان کردستان در مجلس ایران از آمادگی نیروهای مرزبانی ایران در مرز عراق خبر داده بود. وی پیش بینی کرده بود دامنه درگیری های نظامی در عراق به مرزهای ایران برسد. استان كردستان ایران ۲۲۰ كیلومتر مرز مشترك با كشور عراق دارد.

بر اساس گزارش های رسانه ای، شبه نظامیان داعش تاکنون توانسته اند شهر موصل، مرکز استان نینوای عراق را تصرف کنند و گزارش هایی درباره پیشروی آن در استان کرکوک منتشر شده است. داعش یک گروه اسلامگرای سنی  است که خود را منشعب از شبکه القاعده اعلام کرده است. عمده ترین هدف مذهبی، سیاسی این گروه، برپایی حکومت اسلامی و جاری کردن احکام شرعی در کشورهایی چون عراق و سوریه است.

هفته گذشته یک مقام سابق دولت سوریه ایران را متهم کرد در پشت پرده فعالیت های گروه داعش قرار دارد. به گفته عبدالحلیم خدام، معاون سابق بشار اسد که اکنون جزو مخالفان رئیس جمهور سوریه است، ایران با هدف بدنام کردن گروه های مخالف بشار اسد اقدام به مسلح کردن گروه افراطی داعش کرد و آنها با اقدامات ضدحقوق بشری گسترده در جنگ موفق شدند افکار عمومی را نسبت به گروه های مخالف رئیس جمهور سوریه بدبین کنند.

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه با رد این اظهارنظر گفته است ایران سال ها درگیر مبارزه با القاعده بوده و به هیچ وجه حاضر به همکاری با آنها نیست.

اما در روزهای اخیر، هدف مهم تر گروه شبه نظامی داعش، آزادکردن کشور عراق از تسلط شیعیان عراق اعلام شده است. آنها همچنین درصدد ویران کردن اماکن مذهبی مهم شیعه در شهرهای عراق هستند. این دو مسئله سبب شده ایران توجه ویژه ای به تحرک های نظامی داعش در عراق داشته باشد.

علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران امروز در واکنش به حوادث عراق گفت: "توسعه حضور عناصر تروریست داعش و اقدامات خشونت بار آنان در عراق زنگ خطری برای امنیت منطقه خاورمیانه توصیف کرد و خواستار توجه و اقدام جدی از سوی دولت ها و مجامع بین المللی شد."

ایران در سال 1998 در مرزهای شرقی خود یعنی مرز مشترک با افغانستان، تجربه مشابه ای در مواجهه با طالبان را داشت. حسین موسویان، دیپلمات سابق ایرانی که در آن دوران در تیم هسته ای ایران به عنوان مذاکره کننده فعال بود، در کتاب " ایران و آمریکا، گذشته شکست‌خورده و مسیر صلح"، درباره آن دوران نوشته است: "  در آگوست سال 1998، طالبان به مزارشریف یورش برد، این شهر شمالی افغانستان یکی از پایگاه‎های اتحاد شمال بود که مورد حمایت تهران قرار داشت. طالبان، دشمن قسم خورده شیعیان، قتل عامی را در این منطقه به راه انداخت که بیشتر شیعیان هزاره را که فارسی زبان هستند، هدف قرار داده بود. طی کشتارهای دسته‌جمعی آنها به کنسولگری ایران در مزار شریف حمله کردند و 9 شهروند ایرانی از جمله 8 دیپلمات را به قتل رساندند. این اتفاق موجب شکل‌گیری مباحث شدیدی در شورای امنیت ملی ایران درباره نحوه واکنش تهران از جمله حمله نظامی به افغانستان برای ریشه‌کن کردن طالبان شد. اکثریت اعضای شورای‌عالی امنیت ملی با اقدام نظامی موافق بودند و تصمیم فراخوان100 هزار سرباز برای استقرار در مرز با افغانستان گرفته شد."

به نوشته آقای موسویان، حسن روحانی رئیس جمهور کنونی که آن زمان دبیر شورای‌عالی امنیت ملی ایران بود، مخالف دخالت نظامی در افغانستان بود ولی با رای اکثریت شورا، ایران تنها یک قدم با جنگ فاصله داشت. تصمیم شورای عالی امنیت ملی ایران در نهایت با مخالفت آیت الله خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی مواجه و وی آن را وتو کرد.

علاوه بر این، ایران سال های طولانی است در مرزهای مشترک خود با عراق درگیر جنگ با گروه های شبه نظامی کرد موسوم به پ.ک.ک است که مخالف سیاست های ایران در این منطقه علیه مردم کرد و اهل تسنن هستند. مسئولیت مقابله با این گروه نظامی بر عهده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. سپاه پاسداران ایران همین مسئولیت را در مرزهای جنوب شرقی ایران یعنی مرز مشترک ایران و پاکستان که محل فعالیت گروه شبه نظامی جیش العدل است، بر عهده دارد. این گروه شبه نظامی نیز مخالف سیاست های دولت مرکزی ایران علیه اهل تسنن است.

در حاشیه این رویدادها، استقبال سازمان مجاهدین خلق از تحرکات نظامی گروه داعش جالب توجه است. آنها مهم ترین گروه مخالف دولت ایران محسوب می شوند که بخش عمده ای از هواداران و مراکز اداری و نظامی شان کماکان در عراق واقع شده است. آنها به شدت از فعالیت های دولت مرکزی عراق که در تسلط شیعیان است و در سال های اخیر همکاری گسترده ای با دولت ایران علیه سازمان مجاهدین خلق داشته، ناراضی هستند و انتظار می رود تضعیف دولت مرکزی شیعه یا آشفتگی در عراق به سود آنها تمام شود. 

علاوه بر واکنش های رسمی به درگیری های نظامی در عراق، در شبکه های مجازی فارسی زبان نیز تحرکات گروه داعش بازتاب گسترده ای داشت. عمده این واکنش ها به مخالفت و نگرانی از توسعه درگیری ها در مرزهای ایران با عراق اختصاص داشت. برخی از فعالان اجتماعی مذهبی همچنین پیشنهاد کرده بودند ایران با تشکیل گروه های مردمی و اعزام آنها برای حمایت از اماکن مذهبی شیعه موافقت کند. ایران در طول سال های گذشته به بهانه حمایت از اماکن مذهبی واقع شده در سوریه، فعالیت نظامی گسترده ای در حمایت از دولت بشار اسد انجام داده است.

در حال حاضر بعید به نظر می رسد دامنه درگیری گروه داعش در عراق به گونه ای پیش برود که نیاز به دخالت نظامی ایران باشد و یا دولت ایران علاقه مند به دخالت نظامی و حمایت از ارتش عراق باشد. مرضیه افخم، سخنگوی وزارت خارجه ایران امروز اعلام کرد ارتش عراق از توانایی لازم برای مهار گروه داعش برخوردار است. ایران در حال حاضر در سوریه درگیر یک جنگ تمام عیار با گروه های مخالف بشار اسد با سوریه است. گسترده یا کشیده شدن دامنه این جنگ به مرزهای ایران، می تواند دست مخالفان بشار اسد را برای ضربه زدن به منافع منطقه ای ایران بازتر کند.

اما در سطحی کلان تر، بروز چنین رخدادهایی نشان دهنده عمق رقابت های سیاسی و تنش های نظامی با محوریت سنی – شیعه در منطقه خاورمیانه است. بسیاری از اهل تسنن بر این عقیده هستند که ایران با محوریت سپاه قدس در کانون فعالیت های سیاسی و نظامی که علیه اهل تسنن صورت می گیرد قرار دارد و با هدف گسترش امپراتوری نظامی، سیاسی و اقتصادی شیعیان و تسلط آنها بر منطقه خاورمیانه، برنامه های گسترده ای را دنبال می کند. این کنش ها سبب شده که در حاضر درگیری های گسترده ای بین سنی ها و شیعیان در کشورهای مختلف مانند لبنان، سوریه، عراق، بحرین و حتی درون ایران در جریان باشد، درگیری هایی که به قربانی شدن صدها هزار نفر در طول سالیان گذشته منجر شده است.

ایران وایر