تورک دونیاسی

Memarliqعجمی ناخچیوانی (اوْن ایکی عصرین 20-جی ایللری – اوْن ایکی عصرین سوْنو) 

عجمی ابوبکر اوْغلو ناخچیوانی آذربایجان معمارلیغی‌نین گؤرکملی نۇماينده‌‌سی، ناخچیوان معمارلیق مکتبی‌نین بانیسی‌دیر. ياراتدیغی آبیده‌لرین اۆزرینده‌کی کیتابه‌لرده اؤزونو “ابوبکر اوْغلو عجمی، ناخچیوانلی معمار” آدلاندیران صنعتکارین تصویری صنعتی، مۆهندیسلییی معمارلیقلا سینتئتیک شکیلده بیرلشدیردییی آيدین گؤرونور.

 

“شیخ‌المۆهندیس” (مۆهندیس‌لرین باشچیسی) فخری آدی قازانمیشدیر.
عجمی‌نین يارادیجیلیغی اوْن ایکی عصرده قۆدرتلی آذربایجان آتابي‌لری دؤولتی‌نین پايتاختی ناخچیوانلا باغلی اوْلموشدور. عجمی‌نین ياراتدیغی ایلک معلوم آبیده يۇسیف ابن کۆسئيیر تۆربه‌سی‌دیر. ناخچیوان شهری‌نین مرکزینده يئرلشن و ائل آراسیندا “آتابابا گۆنبزی” آدی ایله تانینان بۇ تۆربه 1162-جی ایلده تیکیلمیشدیر. تکجه آذربایجاندا دئيیل، ایسلام عالمینده ان هۆندور و اینجه کوْمپوْزیسیيالی تۆربه‌لریندن سايیلان مؤمینه خاتون تۆربه‌سینی عجمی 1186-جێ ایلده ناخچیوانین باتی حیصصه‌‌سینده اۇجالتمیشدیر.

امیرالددین مسعود ناخچیوانی (اوْن ایکی عصر) 
ناخچیوان معمارلیق مکتبی‌نین نۇماينده‌‌لریندن‌دیر. ناخچیواندا ائلده‌نیزلر سارايیندا ياشامیشدیر. عجمی معمارلیق اۆسلوبونون داوامچیسی اولموش، دینی و خاطیره معمارلیغی ایله ياناشی، ایجتیماعی بینالارین اینشاسیندا و بزه‌دیلمه‌سینده ده ایشتیراک ائتمیشدیر. چاغداشی نظامی گنجوی کیمی امیرالددین مسعود ناخچیوانی ده اۇلدوزلارین يئرده باش وئرن حادیثه‌‌لره ائتکیسی باره‌ده ساراي مۆنججیملری‌نین فیکیرلرینی قبول ائتمه‌میش، اونلار آتابيی گۇيا 40 گز (42 م) تورپاغی سوووروب آپاراجاق قاسیرغا قوپاجاغینا ایناندیرماغا جهد گؤستررکن بۇنا اعتراضینی بیلدیرمیشدیر. بۇ باره‌ده “عجایب ال-بۇلدان” اثرینده بحث اولونور.

احمد ناخچیوانی (اوْن اۆچ-اوْن دؤرد)
احمد ابن اييوب الحافیظ ناخچیوانی ناخچیوانین معمارلیق مکتبی اۆسلوبوندا آبیده و تیکیلی‌لر ياراداراق ناخچیوانین معمارلیغی‌نین اینکیشافیندا مۆهوم روْل اوْينامیشدیر. برده‌ده‌کی کرپیجدن حاضیرلانمیش میناره‌لی مقبره (1322) و بابا مقبره‌سی‌نین (اوْن دؤرد عصر) معماری احمد ابن اييوب الحافیظ ساییلیر.

قاسیم بَي حاجی‌بابابيوْو (1812-1874)
قاسیم بَي حاجی‌بابا بَي اوْغلو حاجی‌بابابيوْو 1868-جی ایله‌دک باکی شهری‌نین معماری، 1868-جی ایلدن 1874-جۆ ایله‌دک شاماخی‌نین معماری اوْلموشدور.
پاراپئت باغی (فوواره‌لر باغی)، نظامی مۇزئيی (1860)، “آراز” کینوْتئاتری کوْمپلئکسی، ساحیل (1860-1861)، سیسیيانوْو پارکی (1860)، ووْروْنتسوْو کۆچه‌سی 1-ده ياشايیش بیناسی، (1870)، ايری (کریوايا) کۆچه‌سینده‌کی ياشايیش بینالاری (1870) قاسیم بَي حاجی‌بابابيوْوون ال ایشلری‌دیر.

صفیخان قاراباغی (1817-1910)
صفیخان قاراباغی‌نین قاراباغ معمارلیغی‌نین اینکیشافیندا خۆصوصی خیدمتی اوْلوب. اوْنون اینشا ائتدییی تیکیلی‌لرده، اؤزه‌لیک‌له مسجیدلرده دوغو معمارلیغینا خاص اوْلان کوْنستروکتیو ائلئمئنت‌لری يئرلی گله‌نک‌لرله ایلگی‌لندیریب. برده‌ده ایمامزاده مسجیدی‌نین يئنیدن قۇرولماسی (1868)، آغدامدا مسجید (1870)، شۇشادا آشاغی مسجید (1874-75) و گؤوهراغا مسجیدی‌نین برپاسی (اوْن دوْققوزونجو يۆزایل)، ائله‌جه ده اوْدئسسادا تاتار مسجیدی (1870)، آشق‌آباددا “قاراباغلی‌لار” مسجیدی (1880) صفیخان قاراباغی‌نین ان ياخشی اثرلریدیر.

میکايیل حسینوْو (1905-1989)
میکايیل علسکر اوْغلو حسینوْوون لايیحه‌لری اساسیندا باکیدا، گنجه‌ده، ناخچیواندا، شکیده و باشقا بؤلگه‌لرده مدنی-معیشت بینالاری تیکیلمیشدیر.
باکیدا يئرلشن “عالیم‌لر ائوی”، “موْنوْلئت”، “مۇسیقی آکادئمیياسی”، “آذربایجان میللی علم‌لر آکادئمیياسی”، “آبشئروْن” و “آذربایجان” هوتئل‌لری معمارین ال ایشلری‌دیر.

داوود آخوندوْو (1918-)
دؤولت مۆکافاتی لاورئاتی، بئين الخالق شرق آکادئمیياسی‌نین فخری عضوو اوْلان داوود آخوندوْو باکیدا، سۇمقايیتدا، آغدامدا، مینگه‌چئویرده و باشقا شهرلرده بیر سێرا ياشايیش بینالاری‌نین مۆلیفی‌دیر.
داوود آخوندوْو ایسلاما قده‌رکی و اوْندان سوْنراکی دؤورون معمارلیق آبیده‌لری ایله باغلی علمی آراشدیرمالار آپاریب.

عباس علسگروْو (1937)
آذربایجان معمارلار بیرلییی ایداره هئيتی‌نین صدری، آذربایجانین امکدار معماری. اوْ، “باکی‌دؤولت لايیحه” اینستیتوتونا رهبرلیک ائدرکن، گۆنشلی، قانلی‌گؤل، يئنی ياسامال، احمدلی، ساحیل، بادامدار، لؤکباتان ياشايیش رايوْن‌لاری‌نین، چخر سفیرلییی بیناسی‌نین، میللی پارکین باش پلانی‌نین، میللی مجلیس دئپوتات‌لاری اۆچون ياشايیش ائوی‌نین لايیحه‌لرینه و س. باشچیلیق ائتمیشدیر. باکی شهری باش پلانی‌نین مۆلیف‌لریندن بیری‌دیر.

گۆلچؤهره مممدوْوا (1953)
علمی فعالیتله ده مشغول اوْلان گ. مممدوْوا بیر چوْخ بئين الخالق علمی کوْنفرانس‌لاردا معروضه‌لرله چێخیش ائتمیش و بیر سێرا بئين الخالق لايیحه‌لره رهبرلیک ائتمیشدیر. اوْ، بئين الخالق علملر آکادئمیياسی شرقی آوروْپا بؤلمه‌سی‌نین و شرق اؤلکه‌لری بئين الخالق معمارلیق آکادئمیياسی‌نین حقیقی عضوودور. شکی رايوْنوندا کیش مبه‌دی‌نین، قبله رايوْنوندا نیج مبه‌دی‌نین، قاخ رايوْنوندا قۇم بازیلیکاسی‌نین برپاسی، باکیدا “شرق” متک-نێن 16 مرتبه‌لی ياشايیش بیناسی گ. ه. مممدوْوانین لايیحه‌لری اساسیندا حیاتا کئچیریلمیشدیر.

ریضوان قاراباغلی (1956)
ریضوان ساری اوْغلو قاراباغلی آذربایجان معمارلار اتفاقی‌نین عضوودور. اوْنون ایشله‌دییی لايیحه‌لر اساسیندا فۆضولی رايوْنو اراضیسینده “شهیدلر خاطیره‌سینه آبیده” کوْمپلئکسی، “حئیدر پارکی”، خێردالان شهری‌نین مزارلیغیندا “سید اشرف مقبره-مسجید معمارلیق کوْمپلئکسی”، ائله‌جه ده چئشیدلی يئرلرده بیر چوْخ ياشايیش بینالاری اینشا اوْلونوب.

__________________________

آنلام.بیزین “کؤچورمه” بؤلمه‌سینده درله‌نیب کؤچورولموشدور.

 

Anlam.Biz